Als elektromonteur wil je goed en veilig werk afleveren. Een van de voorwaarden voor een veilige elektrische installatie is het gebruik van de juiste kabeldikte. Hoe zit dit precies en hoe kan je de kabeldikte handig en snel berekenen? Wij hebben het voor je uitgezocht.
Waarom is de juiste kabeldikte belangrijk?
De juiste kabeldikte is van belang omdat de stroom de kabel opwarmt. Oververhitting brengt grote risico’s met zich mee, zowel voor jou als de locatie. De hoge temperatuur zorgt ervoor dat de isolerende bekleding van de kabels smelt. Met de kans op elektrocutie als je de kabels aanraakt. Ook bestaat er een verhoogd risico op brand. Maar is het dan verstandig om altijd een grote(re) kabeldikte te gebruiken? Nee, want in dat geval verspil je geld, ruimte en energie.
De NEN-1010 norm
Zodra je aan de slag gaat met elektrotechnische installaties ontkom je niet aan de NEN 1010. Het is dé standaard voor het aanleggen van veilige laagspanningsinstallaties. Bij de oplevering van projecten worden de voorschriften uit de NEN 1010 gebruikt voor de inspecties en controles. Ook voor een betrouwbare berekening van de kabeldikte maak je gebruik van de NEN1010-norm.
Berekenen van het vermogen van een kabel
Je kunt het vermogen van een kabel berekenen met de eenvoudige formule: P = I² x R. De P staat voor het vermogen, dat in feite laat zien hoeveel elektrische energie er door de kabel gaat. Denk aan vermogen als een soort ‘kracht’ van elektriciteit. De I staat voor de stroomsterkte (gemeten in ampères). Stroomsterkte laat zien hoeveel elektronen er per seconde door de kabel bewegen.
Het is alsof je wil weten hoeveel auto's er per seconde over een weg rijden. In formules wordt voor ampère de letter ‘I’ gebruikt. Deze letter is afgeleid van het woord ‘intensiteit’. De R staat voor de elektrische weerstand. Elektrische weerstand is een eigenschap van materialen die aangeeft hoe moeilijk het is voor elektrische stroom om erdoorheen te bewegen. Hoe hoger de weerstand (uitgedrukt in ohms, vaak aangegeven met het symbool Ω), hoe moeilijker het is voor elektrische stroom om te bewegen. En hoe meer energie verloren gaat als warmte.
Voorbeeldberekening
Stel dat je een elektrisch circuit hebt met een stroomsterkte van 5 ampère (I = 5 A) en een weerstand van 10 ohm (R = 10 Ω). Je wil het vermogen (P) in het circuit berekenen.
P = I² x R
P = (5 A)² x 10 Ω
Hieronder de stappen in de berekening:
- Eerst bereken je de stroomsterkte I x I = (5 x 5 A) = 25 A
- Nu vermenigvuldig je I² met de weerstand = (25 A x 10 Ω=) 25 x 10 = 250 W
Het vermogen in dit elektrische circuit is dus 250 watt (W).
![kabel dikte Kabeldikte berekenen](https://voorelektromonteurs.nl/wp-content/uploads/2023/09/kabel-dikte.png)
De hoeveelheid elektriciteit bepaalt hoe snel de kabel opwarmt
Niet alleen de mate van weerstand bepaalt hoe snel een kabel opwarmt maar ook de hoeveelheid elektriciteit. Hoe meer elektriciteit er door een kabel gaat, hoe sneller de kabel opwarmt. In de praktijk kun je niet altijd kiezen hoeveel elektriciteit er door een kabel gaat, omdat apparaten een specifieke hoeveelheid elektriciteit nodig hebben. Maar als je een nieuw apparaat koopt, kun je wel letten op hoeveel elektriciteit het verbruikt. Een apparaat dat minder elektriciteit gebruikt, is energiezuiniger en zal de kabel minder snel laten opwarmen.
Hoe bereken je de weerstand?
Elektrische weerstand gaat over hoe moeilijk elektriciteit door bijvoorbeeld een kabel kan stromen.
Dit kan je uitrekenen met de wet van Ohm. Deze wet zegt dat wanneer we elektriciteit door een draad sturen, de moeilijkheid (de ‘weerstand’) waarmee het door die draad gaat altijd hetzelfde blijft. Wil je weten wat de weerstand is, dan kijk je naar hoe sterk de elektriciteit wordt geduwd (de 'spanning') en hoeveel elektriciteit er doorheen gaat (de 'stroom'). De formule is U (spanning) = I (stroom) x R (weerstand). Anders gezegd, als de kabel dunner is, heeft hij meer weerstand en gaat er minder elektriciteit doorheen, wat kan leiden tot verlies van spanning. Als de kabel dikker is, heeft hij minder weerstand en gaat er meer elektriciteit doorheen, wat betekent dat er minder spanning verloren gaat.
![kabel dikte (1) kabeldikte berekenen](https://voorelektromonteurs.nl/wp-content/uploads/2023/09/kabel-dikte-1.png)
Hoe voorkom je storingen
Als de stroom in een elektrisch systeem minder sterk wordt, verlies je kracht en daarmee energie.
Je houdt dus minder elektriciteit over waardoor het apparaat dat op de kabel is aangesloten, met minder elektriciteit moet werken. Normaal gesproken is een klein verlies van elektriciteit acceptabel in een elektrisch systeem. Als het verlies te groot wordt, kunnen er problemen en onverwachte storingen optreden.
Gebruik de NEN1010 en NPR5310 hulpmiddelen
Je kan voor het berekenen van de kabeldikte gebruik maken van verschillende hulpmiddelen, zoals grafieken, tabellen en reductiefactoren. Deze vind je in de NEN1010 en NPR5310. Het is logisch om de kabeldikte te bepalen op basis van hoeveel elektrische stroom er doorheen zal gaan. Maar er zijn ook andere factoren die invloed hebben op de benodigde kabeldikte. Denk aan:
- het materiaal van de kern van de kabel,
- de temperatuur om de kabel heen,
- hoe je de kabel installeert.
![kabeldikte berekenen kabeldikte berekenen](https://voorelektromonteurs.nl/wp-content/uploads/2023/10/kabeldikte-berekenen.png)
kabeldikte berekenen
In Nederland zijn er 52 verschillende installatiemethoden toegestaan volgens de NEN1010:2015. Deze zijn gebaseerd op negen basisinstallatiemethoden. Deze kan je vinden in de tabellen in bijlage 52.A.1 van de NEN1010 norm.
Elke basisinstallatiemethode heeft eigen tabellen voor stroombelasting, afhankelijk van het isolatiemateriaal van de kabel. De tabellen bevatten ook verwijzingen naar de correctiefactoren die we hierboven hebben benoemd (kabelmateriaal, omgevingstemperatuur en wijze van installeren).
Kabeldikte ampère tabel
Uit onderstaande tabel kun je opmaken welke aderdikte je nodig hebt.
Stroomsterkte in Ampère (A) | Aderdikte in millimeters | Langer dan 25 m |
0 A - 10 A | 1 mm2 | 1,5 mm2 |
10 A - 16 A | 1,5 mm2 | 2,5 mm2 |
16 A - 25 A | 2,5 mm2 | 4 mm2 |
25 A - 32 A | 4 mm2 | 6 mm2 |
40 A | 6 mm2 | 10 mm2 |
40 A - 63 A | 10 mm2 | 16 mm2 |
63 A - 100 A | 16 mm2 | 25 mm2 |
100 A - 125 A | 25 mm2 | 35 mm2 |
125 A - 160 A | 35 mm2 | > 35 mm2 |
Voorwaarden kabeldikte
De kabeldikte moet groot genoeg zijn om:
- Te voorkomen dat de draad te heet wordt en daardoor de isolatie van de kabel beschadigt.
- Ervoor te zorgen dat er niet te veel elektriciteit verloren gaat, zodat de aangesloten apparaten goed kunnen werken (zie NEN 1010, bijlage 52.G).
- Bij kortsluiting of aarding genoeg elektriciteit door de draad te laten stromen om beschermingssystemen te activeren en de stroom uit te schakelen.
- Bestand te zijn tegen mechanische belasting (zie NEN 1010, deel 5, voor minimale doorsneden voor specifieke geleiders).
Het is belangrijk om de juiste kabeldikte te berekenen om problemen te voorkomen. Het is alleen niet zo simpel als een algemene regel volgen. Wees je bewust van alle factoren die invloed hebben op de kabeldikte. Je kunt bijlage 52 van de NEN1010 raadplegen of betrouwbare kabelberekeningssoftware gebruiken om dit te berekenen. Maar jouw kennis als (ervaren) elektromonteur is en blijft essentieel voor een veilige installatie!
Heb je nog aanvullingen op deze blog? Laat het ons weten.
Schrijf jezelf in voor de Elektromonteurs VIP lijst
Wil je meer van dit soort artikelen lezen? Schrijf je dan hieronder in voor de Elektromonteurs VIP lijst. Je ontvangt dan één keer per twee weken interessante blogs, artikelen en korte video’s over alles wat jou als elektromonteur bezig houdt.