De NEN 1010 heeft duidelijke eisen voor aarding en potentiaalvereffening in badkamers. Veiligheid staat voorop: je wilt elk potentiaalverschil tussen metalen delen en elektrische installaties uitsluiten.
Centraal aardpunt (CAP): Het knooppunt waar alle te aarden delen samenkomen.
Aanvullende potentiaalvereffening: Extra verbindingen tussen metalen leidingen, bad/douche, vloerverwarming en het CAP.
PE (beschermingsleiding): Verbindt de CAP met de hoofdaardrail in de meterkast.
Aardlek 30 mA: Verplicht voor alle badkamerstromen – deze RCD moet aanspreken bij fouten.
Raadpleeg altijd de actuele NEN 1010 voor details en uitzonderingen. Meer weten? Zie de NEN 1010 samenvatting voor monteurs.
Zones in de badkamer en IP-eisen
De badkamer is opgedeeld in zones met elk hun eigen eisen voor aarding en IP-klasse.
- Zone 0: Binnenkant bad/douchebak. Alleen SELV (≤12V), IPx7 vereist.
- Zone 1: Direct boven bad/douche tot 2,25 m hoogte. Alleen vaste armaturen, IPx4 of hoger, geen gewone stopcontacten.
- Zone 2: 60 cm buiten zone 1. IPx4, spatwaterdichte componenten.
- Buiten zones: standaard eisen, altijd aardlek 30 mA.
- Voorbeelden: IP44-downlight in zone 1, spatwaterdicht stopcontact (met deksel) in zone 2.
Zie het volledige zoneschema met IP-eisen voor details.
CAP (Centraal Aardpunt) in de praktijk
Het CAP is hét centrale verbindingspunt voor alle potentiaalvereffening in de badkamer.
- Plaatsing: Toegankelijk, bij voorkeur in een installatieluik, onder wastafel of in een nis.
- Markering: Altijd groen/geel label of sticker; zorg voor duidelijke herkenbaarheid.
- Aansluiten: Verbind op het CAP: metalen leidingen, bad/douche (indien metalen delen bereikbaar zijn), radiatoren, metalen douchegoten, vloerverwarmingsmatten.
- Prefab pods: Bij prefab badkamers altijd op tekening aangeven en in overleg met andere disciplines positioneren.
Bekabeling en verbindingen
Draadkeuze en verbindingstechniek zijn cruciaal voor een veilige, duurzame potentiaalvereffening.
- Draaddoorsnede: Minimaal 2,5 mm² groen/geel (G/Y) geïsoleerd naar CAP sinds 2001; mechanisch beschermen in buis.
- Kleurcodering: Altijd G/Y voor potentiaalvereffening.
- Klemmen: Gebruik veerklemmen of corrosiebestendige aardklemmen, geschikt voor vochtige ruimtes.
- Verbinden: Lasdozen en aansluitpunten buiten het spatwatergebied; altijd IP54 of hoger als ze in zone 2 zitten.
- Labeling: Label alle bondingdraden bij CAP en in de meterkast.
Zie ook Slechte aarding ontdekt? Dit moet je weten als elektromonteur voor faalkosten en herstel.
Edge cases en veelvoorkomende situaties
Niet elke badruimte is standaard. Let op deze situaties:
- Kunststof leidingen: Alleen bonden als er metalen koppelingen of doorlopend metalen delen zijn.
- Gemengde installaties: Check altijd of een metalen verbinding (bijv. via kraan of koppeling) naar de gebruiker loopt.
- Metalen douchegoot, nisprofielen: Altijd verbinden met het CAP als ze bereikbaar zijn.
- Vloerverwarming: Elektrische mat? Aansluiten op CAP, mantel met aardklem verbinden.
- Prefab pods: Aandacht voor doorlopende potentiaalvereffening tussen prefab en bouwkundige aansluitingen.
Stap-voor-stap: aanvullende potentiaalvereffening uitvoeren
Hier het beknopte stappenplan, inclusief schema-verwijzing:
- Inspecteer: Bepaal welke delen potentiaalgeleidend zijn (bad, leidingen, radiator, vloer, douchegoot).
- Materialen gereed: Verzamel 2,5 mm² G/Y draad, geschikte klemmen, IP-materiaal, installatietester.
- Plaats CAP: Kies toegankelijke locatie, markeer duidelijk.
- Verbind: Sluit alle benodigde delen via G/Y draad aan op het CAP, mechanisch beschermd.
- Controleer zones: Gebruik het CAP-aansluitschema badruimte (zie onder) om geen deel te missen.
CAP-aansluitschema badruimte:
[Meterkast PE]–(2,5 mm² G/Y)–>[CAP]–(2,5 mm² G/Y)–>[Bad/Leiding/Radiator/Douchegoot/Vloerverwarming]
Zone 0: Geen verbinding nodig
Zone 1: Bad, douche, leidingen, metalen delen
Zone 2: Radiator, metalen profielen
Kunststof: Alleen verbinden indien metalen delen bereikbaar zijn
Zie praktisch schema potentiaalvereffening badkamer.
Testen, documenteren en opleveren
Goed testen en vastleggen is essentieel voor compliance en discussie met inspecteurs.
- Continuïteitstest: Meet tussen CAP en alle verbonden delen, weerstand < 0,5 Ω.
- Visuele inspectie: Controleer alle klemmen, label, mechanische bescherming.
- Documentatie: Opleverdossier met meetrapport, fotoverslag van CAP en verbindingen, schema’s.
- Rapporteer: Noteer bijzonderheden en afwijkingen (bijv. kunststof delen niet verbonden).
Zie Hoe kan je veilig meten als een installatie onder spanning staat? voor meettips.
Veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt
Fouten kosten tijd en geld. Voorkom deze valkuilen:
- Verkeerde zones/IP: Gebruik altijd het meest recente zoneschema en check IP-waarde.
- Onjuiste CAP-plaatsing: Niet bereikbaar, slecht gemarkeerd of onlogisch gepositioneerd.
- Ontbrekende bonding: Vergeet geen metalen delen, vooral bij prefab, vloerverwarming of gemengde leidingen.
- Verkeerde draaddikte/kleur: Altijd 2,5 mm² G/Y (geen andere kleuren!)
- Slechte verbinding: Geen veerklem of slechte corrosiebescherming.
Normtips en praktijkreferenties
Blijf scherp op normwijzigingen en stem af met andere vakdisciplines.
- Werken met actuele NEN 1010: Check altijd de laatste versie of interpretatiehulpen.
- Overleg: Communiceer met loodgieter, tegelzetter en w-installateur over te bonden delen vóór afwerking.
- Extra info: Zie de praktische gids NEN 1010 vochtige ruimtes voor meer praktijkvoorbeelden.
Oplevercontrole potentiaalvereffening badkamer (checklist)
- CAP correct geplaatst, gemarkeerd en toegankelijk?
- Alle metalen delen (bad, leidingen, radiator, douchegoot) via 2,5 mm² G/Y naar CAP?
- Klemmen en verbindingen corrosiebestendig en stevig vast?
- Continuïteit gemeten (<0,5 Ω) en vastgelegd?
- Opleverdossier compleet: meetrapport, foto’s, CAP-schema?
- IP-klasse per zone en component gecheckt?
- Afstemming met andere vakdisciplines geregeld?
Met deze gids voorkom je de meest gemaakte fouten rondom NEN 1010 badkamer aarding. Werk systematisch, check alles met het schema, en documenteer elke stap voor een waterdichte oplevering. Vragen? Raadpleeg de actuele NEN 1010 of collega’s via de NEN 1010 praktijkgids.
