Iedere winter weer zie je het aantal IT-storingen in kritische installaties pieken zodra de eerste vorst of sneeuw valt. Productielijnen, SCADA-systemen en PLC’s die normaal wekenlang probleemloos draaien, vallen ineens uit of geven onverklaarbare fouten. Als elektromonteur weet je: het is niet de software, maar de hardware die de zwakste schakel vormt bij koud en vochtig weer. In deze blog duiken we diep in de oorzaken van IT-storing door winterweer, leggen uit wat een IT-storing precies is en geven je een praktisch stappenplan én checklist om storingen te voorkomen en snel op te lossen.
Waarom piekt het aantal storingen bij vorst en sneeuw?
- Condensatie door temperatuurverschillen, met als resultaat kortsluiting of isolatiefouten.
- Bevroren kabeldoorvoeren en wartels die water lekken na dooi.
- Krimp/uitzetting bij connectoren en DIN-railcomponenten, wat mechanische spanning veroorzaakt.
- Lage temperaturen buiten het specificatiebereik van PLC’s, switches of voedingen.
Elektrotechnische componenten met verhoogd risico
- PLC’s/SCADA-interfaces in onverwarmde kasten
- Industriële switches (PoE, SFP’s) bij -10°C of lager
- Afdichtingen en EMC-wartels die niet IP66 zijn
- Oudere UPS-modules waarvan de batterijcapaciteit bij kou sterk daalt
Praktisch stappenplan storingsdiagnose bij winterweer
Snel naar de kern met deze aanpak:
1. Voeding en aarding: selectiviteit, UPS-gezondheid, isolatieweerstand
- Controleer de selectiviteit van installatieautomaten; meet de kortsluitstroom (PSCC/Ik) en check of deze past bij de automaatkarakteristiek. Zie Selectiviteitsberekening (elektrische installatie): Praktische handleiding voor elektromonteurs.
- Meet de isolatieweerstand met een megger (>1 MΩ bij 500V DC is het minimum voor IT/OT).
- Check de UPS-status: accuspanning, laadstroom en rest-autonomie bij lage temperatuur.
- Controleer de aarding en potentiaalvereffening; meet de aardverspreidingsweerstand (<30 Ω, bij voorkeur <10 Ω voor kritische systemen). Zie Slechte aarding ontdekt? Dit moet je weten als elektromonteur.
2. Netwerk/OT: switchtemperaturen, PoE-belasting, ring/failover-controle
- Lees de interne temperatuur uit van switches en PoE-voedingen.
- Controleer de belasting van PoE-poorten; bij kou neemt het verlies in bekabeling toe.
- Test RSTP/MRP-ringredundantie en failover (dual WAN/4G/5G) actief.
- Inspecteer SFP’s en kabels op condensatie en oxidatie.
3. Kasten en bekabeling: kastklimaat, IP-klasse, doorvoeren, connectoren en vochtmeting
- Meet de luchtvochtigheid in de schakelkast (>60% RH = risico op condensatie).
- Controleer de werking van kastverwarming, hygrostaat en thermostaat.
- Visuele inspectie van wartels, membraanklieren en afdichtingen op lekkage.
- Controleer op waterdruppels en corrosie rondom DIN-rail en klemmen.
Voorkomen van storingen: ontwerp- en retrofitmaatregelen
Schakelkastklimaat: verwarmers, hygro-/thermostaten, ventilatie, membraanklieren
- Installeer kastverwarming met hygrostaat (inschakelen bij >60% RH) en thermostaat (aan bij <+5°C).
- Gebruik ademende membraanklieren die drukverschillen opvangen zonder vocht door te laten.
- Kies minimaal IP66 voor buitenkasten en vochtige omgevingen. Voor details zie NEN 1010 vochtige ruimtes: Praktische gids voor de badkamer.
- Plaats kastverwarming onderin de kast en zorg voor circulatie.
Redundante voeding en noodstroom: N+1, UPS-autonomie, generator- en omschakeltests
- Dimensioneer UPS-systemen met minimaal 30% extra autonomie (N+1).
- Test de noodstroomvoorziening periodiek, ook bij lage temperaturen.
- Voer een wekelijkse generatorstart en automatische omschakeltest uit.
- Controleer failover op netwerk en industriële switches.
- Meer weten over UPS en noodstroom? Lees Duurzame energieopslag: wat moet de elektromonteur weten?.
Overspannings- en bliksembeveiliging: SPD-keuze, aarding en vereffening
- Installeer SPD’s (overspanningsbeveiliging) type 1/2 in de hoofdverdeler en type 3 direct bij gevoelige apparatuur.
- Controleer EMC-wartels en verbind alle metalen delen met de aardrail.
- Voer een jaarlijkse inspectie uit van de aardingsinstallatie.
Netwerkredundantie en monitoring: SNMP/alarmering, dual WAN/4G/5G, loganalyse
- Stel SNMP-monitoring in op kasttemperatuur, luchtvochtigheid en voeding.
- Implementeer dual WAN of 4G/5G failover waar beschikbaar.
- Analyseer logboeken op herhaalde storingen of triggers bij koude-inval.
Veilig werken en regelgeving in de kou
NEN 3140/1010: werkvergunning, LOTO, PBM en werkprocedures
- Altijd een werkvergunning bij buitenwerk of in onverwarmde ruimten.
- Pas LOTO toe bij storingsonderzoek – vergrendel en label alle voedingen.
- Gebruik PBM’s: geïsoleerde handschoenen, winterkleding, antislip schoenen.
- Check de actuele NEN 3140 Inspecteur: De Praktische Gids voor Elektromonteurs.
Inspecties in de winter: thermografie, SCIOS-scopes en documentatie-eisen
- Voer thermografische inspecties uit van hoofd- en verdelers (IR-camera).
- Check SCIOS-inspecties en documenteer alle maatregelen en bevindingen.
- Bewaar meetrapporten isolatieweerstand en kastklimaat als bewijs van preventief onderhoud.
- Meer over thermografie lees je in Thermografie in de elektrotechniek.
Lessen uit recente storingen (ov/rail): wat kan de elektromonteur meteen toepassen
Veel storingen bij OV/rail en industrie bleken de afgelopen winters het gevolg van bevroren kastdoorvoeren, uitgevallen UPS’en en condensatie op printplaten van PLC’s. Wat kun je vandaag al doen?
10-punten winterklaar-checklist voor kritische IT/OT-installaties
- Controleer kastverwarming en hygrostaatwerking
- Meet isolatieweerstand kabels/rails (>1 MΩ)
- Inspecteer alle wartels en membraanklieren op lekkage
- Test UPS-autonomie en laadstatus
- Voer een failover-test uit op industriële switches/netwerk
- Controleer en test overspanningsbeveiliging (SPD)
- Voer thermografische inspectie uit (IR-camera)
- Check werkvergunning, LOTO, PBM’s en actuele procedures
- Documenteer alle bevindingen en meetwaarden
- Herhaal visuele inspectie na dooi of extreme temperatuurwisselingen
Materiaal- en gereedschapslijst per maatregel
Verwarmingsmodules en kastklimaat
- DIN-rail kastverwarmers (15-60W)
- Hygrostaat en thermostaat (0-60°C instelbaar)
- IP66 EMC-kabelwartels
- Ademend membraanmembraan (drukcompensatie)
- LSZH-kabels en afdichtmaterialen
Redundante voeding en monitoring
- UPS (N+1, min. 30% extra capaciteit)
- Automatische omschakelinstallatie/generator
- SNMP-monitoringsmodule
- Dual WAN/4G router
Inspectie en veiligheid
- IR-camera (thermografie)
- Isolatieweerstandmeter (megger)
- PBM’s voor winterweer
- LOTO-slotenset
Veelgestelde vragen (FAQ)
Waarom zoveel IT-storingen in de winter?
Door condensatie, bevroren componenten en mechanische spanningen door temperatuurwisselingen worden IT/OT-systemen gevoeliger voor uitval. Vooral voeding, kastklimaat en netwerk zijn risicopunten.
Hoe voorkom ik condens in schakelkasten?
Door kastverwarming, hygrostaat en ademende membraanklieren toe te passen en IP66-wartels te gebruiken. Meet regelmatig de luchtvochtigheid (>60% RH is een rode vlag).
Hoe test ik UPS en noodstroom in koude omstandigheden?
Doe een autonomie- en failovertest bij realistische buitentemperaturen. Controleer accustatus en laadvermogen, voer een wekelijkse generatorstart uit.
Conclusie: Aanpakken, meten, documenteren
IT-storing door winterweer vraagt om een nuchtere aanpak: niet wachten tot het misgaat, maar systematisch meten, preventief onderhouden en kritisch documenteren. Gebruik de 10-punten checklist, zorg dat je materiaal en PBM’s op orde zijn en blijf alert op de eerste tekenen van condens, bevriezing of spanningsverlies. Zo hou je kritische IT/OT-installaties bedrijfszeker, winter na winter.
Wil je je kennis verder verdiepen over betrouwbare energieoplossingen? Lees dan ook: Duurzame energieopslag: wat moet de elektromonteur weten?
